فرش اصفهان

یکی از مهمترین علایق پادشاهان صفوی هنر قالیبافی بود. تمامی کارگاه های تولید فرش در اصفهان تحت پوشش شاه عباس کبیر بودند،این علاقه بسیار زیاد فرش بافی در آن دوران باعث شداصفهان تبدیل به یکی از معتبرترین مراکز بافت فرش های دستباف شود، به عمین علت است که نفیس و ارزشمندترین قالی ها متعلق به این زمان است.

اکثر فرش های دوران صفویه در بسیاری از موزه های داخلی و خارجی نگهداری میشوند که اصفهان هم سهم عظیمی از فرش های آنتیک موزه ای دارد. اغلب قالی های آنتیک اصفهان با مرغوب ترین مواد اولیه بافته شده است و درصد ابریشم به کار برده بسیار بالا بوده است. همچنین بسیاری از اماکن تاریخی حال حاضر مفروش شده از فرش های ابریشم بوده است که امروزه تحت مراقبت کلکسیونرها و موزه ها قرار گرفته است.

رنگرزی در گذشته به صورت کاملا سنتی و گیاهی صورت میگرفت و از دوام و ثبات رنگ بالایی برخوردار بوده است، طرح ها و نقشه های قالی های اصفهان به دست بهترین اساتید مجرب در این زمینه انجام میگرفت.

پس از سقوط صفویه قالیبافی در تمام مناطق ایران با افت شدیدی مواجه شد و تقریبا رو به نابودی رفت فقط در برخی از دهات ها و شهرهای کوچک ایران عده ای از روستاییان مشغول به این کار بودند، با انقراض این حکومت تا مدت ها هیچ قالی ارزشمندی مانند گذشته بافته نشد، حتی با اتمام دوران قاجاریه هم این وضعیت بهبود نیافت. جنگ جهانی دوم هم آسیب بسیاری به صنعت فرش اصفهان وارد کرد و صادرات به بازارهای خارجی کاهش پیدا کرد و در این بین هم بسیاری از افراد سودجو مواد اولیه فرش را با قیمت های سرسام آور به فروش می رساندند. تمام این عوامل لطمه ی جدی به قالی اصفهان وارد کرد. در گذشته که این فرش در دنیا میدرخشید و زبان زد همگان بود اکنون کمتر به آن توجه میکنند، Cecil Edwards نویسنده کتاب The Persian Carpet به فرش اصفهان در مقایسه با دیگر مناطق ایران مانند:تبریز، قم، کرمان و … کمتر اشاره کرده است.

طرح و نقش  فرش اصفهان

قالیبافی اصفهان، با اتّكا بر هنر اصيل و سنّتی ايران، با استفاده از طرح‌های اسليمی، خطایی و گل‌های شاه‌عباسی كه الهام گرفته از اماكن تاريخی اين شهر هستند، از جایگاه شایسته‌ای در ميان بافت‌های شهرهای دیگر ایران، برخوردار است. با کمی تامّل، به خوبی می‌توان انعکاسی از گنبد لاجوردی مسجدِ امام و مسجد شيخ لطف‌الله، بناهای عالی قاپو، چهل ستون و هشت بهشت را در طرح و نقش و رنگ فرش اصفهان مشاهده کرد. امروزه بيشتر نقش قالی‌های جديد اصفهان را طرح‌های لچك و ترنج تشكيل می‌دهند. اسليمی‌هایی كه مستقل از ترنج مركزی با دَوَران شاخ‌های خميده‌شان و گردش آن‌ها به دور مداليون مركزی، گل‌های شاه عباسی را در بر می‌گيرند. ويژگی خاصّی که در اكثر فرش‌های اصفهان، جلب توجه می‌كند، رعايت قرينه‌گذاری گل‌هاست. از جمله طرح‌های مورد استفاده در فرش اصفهان می‌توان: طرح سجّاده‌ای، محرابی ستوندار، درختی و شكارگاهی را نام برد.

روش‌های بافت

گره ایرانی نامتقارن است. فرشباف، گره‌های ایرانی را به گونه‌ای می‌زند که حداقل ۱۲۰ گره در هر اینچ مربع وجود داشته باشد. گره‌های ایرانی با خامه پنبه‌ای یا ابریشمی زده می‌شود. قالی اصفهان ۷۰۰ ـ ۵۰۰ گره در هر اینچ مربع دارد که با استفاده از مرغوب‌ترین خامه ابریشمی و پشمی زده می‌شود. قیمت فرش به تعداد گره‌ها در هر اینچ مربع (KPSI) از فرش بستگی دارد، هرچه KPSI بالاتر باشد، فرش گران‌تر خواهد بود. جالب است بدانید که در دوران رواج نساجی در اصفهان، پنبه با دوک به صورت دستی ریسیده می‌شد، بنابراین بنیان فرش آنتیک دستبافت اصفهان بر پودهای پنبه‌ای ریسیده شده با دست شکل گرفت. پنبه‌ریسی با دست باعث می‌شد که ضخامت تار نخ همه جا یکسان نباشد، بعضی جاها نازک‌تر و بعضی جاها ضخیم‌تر باشد. این یکدست نبودن نه تنها یک ویژگی منفی در نظر گرفته نمی‌شود، بلکه فرش دستباف را بیش از پیش جذاب می‌کند. پس از آن که بافت فرش به اتمام رسید، نوبت به گلیم‌بافی پای کار می‌رسد که ناحیه‌ای صاف با اندازه متغیر است که در پایان فرش، پیش از ریشه‌بافی زده می‌شود. برای گلیم‌بافی پای کار یک در میان از نخ‌های آبی و قرمز استفاده می‌شود و پس از آن ریشه گره زده می‌شود. این تارها معیاری برای اندازه‌گیری خفت است که روش دیگری برای محاسبه تعداد گره در هر اینچ مربع است. در اطراف فرش نوار پشمی مجزایی وجود دارد که روی فرش را می‌پوشاند. اندازه معمول فرش‌های اصفهان ۷ * ۵ یا کوچکتر است، البته فرش‌های بزرگتری نیز بافته می‌شود.

رنگ

فرش اصفهان به رنگ قرمز و آبی یا نیلی روی زمینه‌ای عاجی رنگ بافته می‌شود. رنگ‌های قرمز، آبی و عاجی در فرش‌های مدرن‌تر اصفهان (مربوط به پس از جنگ جهانی دوم) به کار برده می‌شود.

فرش‌های مشابه فرش اصفهان

اگر خبره فرش نباشید، ممکن است فرش شهرهای دیگر، مانند تبریز، کاشان و نائین، را با فرش اصفهان اشتباه بگیرید. فرش تبریز گره‌های متقارن و پودهای منظم‌تر دارد، حال آن که گره‌های فرش اصفهان نامتقارن است. فرش کاشان نیز پودهایش منظم‌تر است. فرش نائین در اصل نوعی فرش اصفهان است.

 


4-4

Origin: Modern and Vintage Persian Rugs

Style: Nain Rugs

20 ft 6 in x 35 ft (6.25 m x 10.67 m)

3-3

Origin: Modern and Vintage Persian Rugs

Style: Nain Rugs

20 ft 6 in x 35 ft (6.25 m x 10.67 m)

2-2

Origin: Modern and Vintage Persian Rugs

Style: Nain Rugs

20 ft 6 in x 35 ft (6.25 m x 10.67 m)

1-1

Origin: Modern and Vintage Persian Rugs

Style: Nain Rugs

20 ft 6 in x 35 ft (6.25 m x 10.67 m)

9-9

Origin: Modern and Vintage Persian Rugs

Style: Nain Rugs

20 ft 6 in x 35 ft (6.25 m x 10.67 m)

7-7

Origin: Modern and Vintage Persian Rugs

Style: Nain Rugs

20 ft 6 in x 35 ft (6.25 m x 10.67 m)

6-6

Origin: Modern and Vintage Persian Rugs

Style: Nain Rugs

20 ft 6 in x 35 ft (6.25 m x 10.67 m)

5-5

Origin: Modern and Vintage Persian Rugs

Style: Nain Rugs

20 ft 6 in x 35 ft (6.25 m x 10.67 m)